SLIKARSTVO ŽESTOKE GESTE LIŠENO PARADIGME REALIZMA

U procesu traganja za vlastitim slikarskim izrazom Mensur Porović prolazi kroz različite faze koje svjedoče o postupnom sazrijevanju umjetnika. Oslobađanjem od figurativnih sadržaja oblikovanih pod snažnim uticajem nadrealističkog koncepta slikarstva definiše se prepoznatljiv likvni izraz. Umjetnik ulazi u svijet čiste apstrakcije gestualnog slikarstva američkog apstraktnog ekspresionizma i europskog enformela. Jasno definisana forma ustupa mjesto snažnim širokim potezima kista kao izraz duševnog stanja i fizičkog pokreta, geste. Sam čin stvaranja mogao bi se definisti kao automatizam bez kontrole. Ponekad se struktura platna usložnjava mnoštvom isprepletenih poteza kista koji dobijaju kaligrafske forme. Snažni potezi kista i pastozno nanesena crna boja kadkad su uokvireni plohama čiste crvene i plave boje kao kolorističkim akcentima. Hromatske vrijednosti boje se suprostavljaju ekspresivnosti i energiji sadržanoj u potezu. kista. Ta ekspresivnost i snaga u potezu kista ponekad čini boju suvišnom , te se može govoriti o sukobu intenzivnih kolorističkih vrijednosti i teškog crnog impasta. Najinteresantnije su jednostavne likovno potpuno pročišćene kompozicije u kojima je slikarski jezik sveden samo na par širokih poteza kista sa akcentom na snažnom kontrastu crnih i bijelih površina u maniri Franza Klinea. Ovakvo sažimanje likovnog jezika u cilju postizanja maksimalne ekspresivnosti sa minimalnim sredstvima polazilo je za rukom samo velikim majstorima. Osnovni problem u ovako riješenim kompozicijama je odnos bijelih i crnih površina.

Usložnjavanjem problema dodavanjem različitih hromatskih i tonskih vrijednosti crvene, žute plave zelene boje i neutralnih tonova okera, sive i bijele gesta gubi na svojoj snazi i žestini .Često se koristi crvena boja koja svojim intenzitetom poništana izražajne vrijednosti poteza kista i geste. Na ovaj način boja postupno potiskuje gestu koja je u crno- bijelim kompozicijama uzdignuta do vrijednosti slikarskog materijala i neke vrste unutrašnje duhovne kaligrafije i psihičkog automatizma. Akcijsko slikarstvo ne nastaje kao rezultat racionalnog postupka. , već potpuno spontano polazeći od iskustva koje dolazi iznutra u težnji za razaranjem forme. Slika nastaje kao neka vrsta duhovnog prosvjetljenja, oslobađanja energije sputane u umjetnikovom biću. Boja se nanosi na platno brzim potezom kista kao rezultat unutrašnjeg impulsa. Cilj umjetnika nije reproduciranje prirodnih oblika, već postizanje jedinstva unutrašnjeg duševnog stanja i pokreta tijela, geste koja se prenosi na platno u obliku kaligrafskog poteza kista, pastoznih nanosa ili prskanja boje bez kontakta platna i kista. Ovakav načiin slikanja koji se može definisati kao spoj slikarstva Franza Klinea, Hansa Hartunga i Paula Jacksona Pollocka,predstavlja neku vrstu bijega u imaginarne apstrktne sfere oblikovane razaranjem svega što potsjeća na konkretne oblike.

I pored očiglednog eklekitcizma i reminiscencija na europsku i američku umjetnost pedesetih godina dvadesetog stoljeća slikarski jezik Mensura Porovića zadržava autentičnost kroz izuzetnu vitalnost i energiju sadržanu u potezima kista i pastoznim slojevima crne boje koji bi se mogli nazvati i prepoznatljivim umjetnikovim rukopisom.

Zbog ovakvog specifičnog slikarskog postupka sa gestom kao osnovnim izražajnim sredstvom prostor u slici je koncipiran dvodimenzionalno, plošno, bez ikakvih pokušaja stvaranja jasno definisanih trodimenzionalnih formi koje se razgrađuju i pretvaraju u apstraktni izraz akcijskog slikarstva.

Bespredmetni svijet apstrakcije trijumfuje nad predstavljačkim figuralnim konceptom narativnog slikarstva proizašlog iz paradigme realizma.

Umjetnik ne želi univerzalni jezik likovnih elemenata zatvoriti u okvire prestavljačkog sadržaja. Na kraju zašto kopirati i tumačiti nešto što već samo po sebi egzistira i diše kao savršeno oblikovani živi organizam u prirodi. Likovni elementi kao što su linija i boja sada ne tumače prepoznatljive oblike iz prirode već postaju samostalni elementi kompozicije. Dematerijalizacija predmeta naglašava duhovni aspek slikarstva oslobađajući ga okvira materijalnog svijeta .To je umjetnost potpuno lišena sadržaja u kontekstu naracije i figurativnog prikaza. Njen sadržaj čine linija i boja i njihovi harmonični međusobni odnosi. Nepredmetno slikarstvo bez literarnog sadržaja na ovaj način se oslobađa paradigme realizma i govori čistim likovnim jezikom linijom i bojom.

Problem kojim se bavi umjetnik je uspostavljanje harmoničnih.odnosa osnovnih likovnih elamanata kompozicije .U apstraktnom slikarstu Mensura Porovića uspostavljena je apsolutna dominacija snažne geste koja se ispoljava u širokim brzim potezima kista i pastozno nanesenim slojevima crne boje.

To je slikarstvo čiste duhovnosti i snažne ekspresije nastalo kao odraz umjetnikovog unutrašnjeg svijeta.

Lejla Bušatlić, Sarajevo, 09.2005.