Mensur

Porović

SLIKARSTVO OSLOBOĐENE ŽIVOTNOSTI

Mensur Porović nastoji pronaći osobenost svojoj inspiraciji u potpunom otklonu od predmetnog, podložnog neposrednom iskustvu, stvarajući tako, svijet u kojem jedino njegova duhovnost može naći svoje apsolutno udomljenje. Za takav postupak je mogao koristiti iskustva apstraktnih ekspresionista, u onom segmentu gdje je gestualno bitan faktor u realizaciji slike, gestualno koje proistječe iz vlastite nutrine, kao oslobođenje nakupljenih energija koje traže svoje ispoljenje, svoju živu egzistencijalnost koja je tek u amorfnom stanju preživljavala u njegovom duhu. To je slikarstvo slobodnog pokreta koji se širokim namazom otjelovljuje u prostoru slike, bez postavljenih zasada kontrole. Energija, pak, koja se u umjetniku nataložila, ne potječe, kako smo već rekli iz neposrednog, spoljnjeg iskustva, to je energija koju umjetnikovo biće proizvodi u sebi i iz sebe, energija koja se zgrudvava od nakupljenih naboja životnosti. Stoga svaka njegova slika predstavlja slobodu izražavanja te životnosti, a slika se pojavljuje u nekom vidu relaksacije, što bitno određuje karakter njegove inspiracije. Umjetnik, dakle, živi u prostranstvima svoje unutarnje slobode koja nije narušena bilo kakvim iskustvima i iskušenjima vanjskog svijeta.

Neke podsvjesne impulse inspiraciji Mensura Porovića možemo naći u slikarstvu Franza Klinea i apstraktnom slikarstvu Hansa Hartunga. Samo, ni kod jednog od njih se ne nalazi onaj dinamizam koji prepoznajemo u slikama Mensura Porovića stoga se ovdje ne može govoriti o preuzimanju već gotovih formi. Slikarstvo Klinea i Hartunga je samo onaj zdravi podsticaj koji je oživljavao Porovićev duh u njegovu ruku da krene u svoj stvaralački podvig i da se oformljuju prema zakonitostima koje su dolazile iz samog umjetnikovog bića.

Slikarstvo Mensura Porovića se razvija u širokom spektru varijacija čija konfiguracija ovisi o gesti i bojenom spektru. Gesta je široka i razvija se u nepredviđenom pravcu. Gesta stvara reljef koji se razvija u prostoru slike, bilo da kreće iz nekog centra unutar slike ili svoje polazište nalazi izvan slike, i tako, na svoj način, sugeriše punu slobodu. Ponekad gestika dobiva kaligrafske karakteristike, poprima čvrstu unutarnju arhitektoniku, ali se nikada ne preobražava u zadatost koja bi dokidala umjetnikovu slobodu.

Osnovu na kojoj se razvija likovni univerzum Mensura Porovića čini odnos crne i bijele boje. Taj odnos je zasnovan na umjetnikovoj intuiciji i on se formulira bez unaprijed stvorenih zakonitosti. Ali postoji jedna distinkcija u kojoj se prelamaju odnosi svijesti i onog nagonskog: potez crnom bojom ne ostaje u slobodnoj bjelini osnove na kojoj se formulira slika, bijeli prostori se artikuliraju gotovo na na istovjetan način kao što se formuliraju i crna polja, samo se razliika očituje u načinu nanošenja jedne ili druge boje. Crna boja se nanosi mnogo energičnijim potezom, duktusi su razuđeniji i imaju različite svoje formativne karakteristike: ti potezi se kreću u dijagonalama, lome se, teku nekom kružnom putanjom, ali se nikada ne svode u kružnicu. Tragovi crne boje se nanose u debljim namazima i crna boja uistinu predstavlja dominantu u slikarstvu Mensura Porovića. Ali ona u sebi ne nosi snagu simbola, upućivanja na nešto izvan nje, na slici je ona u službi oblikovanja vizualnog polja i oslobođena je bilo kakvog konteksta. Nasuprot njoj, bijela se boja uglavnom nanosi kratkim širokim potezima i ona zapravo progriza kompaktnost crne ili pak, na svoj način, dovodi crnu do određenog «uredovanja», kultiviranja i pojačavanja vizualnog karaktera. Time crna boja počinje bivati nosiocem nekog svog unutarnjeg žarenja, neke svoje prosvijetljene punine. Stoga, jedna od najvidljivijih artificijelnih karakteristika slikarskog postupka jeste upravo to « kultiviranje » crne boje, traženje u njoj odsjaja plemenitosti koji mnogi slikari, konceptom svoje inspiracije, zatomljuju u njoj.

U svojoj monumentalnoj « Istoriji moderne umjetnosti » H.H. Arnason je za Franza Klinea rekao: «Na žalost, nije živeo dovoljno dugo da bi pokazao kako boja u njegovom delu može da doda novu dimenziju». To je Mensur Porović dogradio u svojoj slici: opreka crno-bijelo je na mnogim njegovim slikama dograđena i drugim bojama, najčešće crvenom u različitim varijantama i različitog inteziteta. Crvena u slici Mensura Porovića unosi gotovo nešto svečarsko, podižući onu tenziju unutarnje životnosti do svojevrsne apoteze. Crvena, u nekim slučajevima, prati crnu boju, poput sjenke, ne odvajajući se od nje ni u trenucima kada bi to zahtijevao konfigurativni sklop slike u cjelini. U drugim slučajevima crvena se širi u vidu slobodno oblikovane mrlje, ali nikada ne gubi onu svoju početnu intenciju: da pojačava vizualni spektar slike i da energiji životnosti doda još jednu potenciju koja se krije u njenom prirodnom karakteru.

Slikarstvo Mensura Porovića je slikarstvo moćne geste kojom se oslobađa snaga životnosti koju ovaj umjetnik nosi u sebi.

Vojislav Vujanović, Sarajevo, 10. 02. 2005.